در آموزه‌های دینی و فرهنگ غنی اسلامی، سلامت و بهداشت نه یک توصیه فرعی، بلکه بخشی از کرامت انسانی و مسئولیت شرعی محسوب می‌شود. حدیث معروف «الْمُؤْمِنُ الْقَوِیُّ خَیْرٌ وَ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِ الضَّعِیفِ» (مؤمن نیرومند بهتر و محبوبتر است نزد خدا از مؤمن ناتوان) به روشنی بر اهمیت توانمندی جسمی و روحی در کنار ایمان تأکید دارد. همچنین پاکیزگی، طهارت، پرهیز از مضرّات و حفظ تن که امانتی الهی است، از واجبات اخلاقی و شرعی شمرده شده است. از این منظر، بی‌توجهی به بهداشت و سلامت، نه تنها یک سهل انگاری فردی، بلکه نوعی ناسپاسی در قبال نعمت بزرگ تندرستی و خلاف سیره انبیاء و اولیای الهی است که همواره بر عقل سلیم و بدن سالم تأکید داشته اند.

برای ارائه تصویری واقع بینانه از وضعیت سلامت در ایران، با نگاهی ویژه به مناطق کمتر برخوردار نظیر شهرستان زاهدان. از نقش تحرک بدنی و تغذیه مناسب گرفته تا چالش های عدالت در سلامت و بهره گیری از فناوری های نوین، نظام سلامت زمانی موفق است که پیشگیری را بر درمان مقدم بداند و شهروندی را توانمند سازد تا خود مراقب تندرستی خویش باشد.

اهمیت سلامت روان در کنار سلامت جسم
محمد رضا باغبانی، پزشک عمومی با سابقه ٣٠ سال تجربه فعالیت در این حوزه، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: روز جهانی سلامت، یادآوری حیاتی است که سلامت، پایه اصلی پیشرفت فردی و اجتماعی محسوب می‌شود. برای ما پزشکان، این روز فرصتی است تا بر اهمیت نقش‌مان در خط اول مراقبت و ضرورت توجه همگانی به سلامتی تأکید کنیم. سلامت، سرمایه‌ای است که باید همواره بدان توجه داشت، نه فقط در زمان بیماری.

وی افزود: نقش پزشک عمومی در سلامت جامعه، پزشک عمومی، اولین سنگر دفاع از سلامت جامعه است. ما نه تنها بیماری‌ها را در مراحل اولیه تشخیص می‌دهیم، بلکه نقش مشاور و راهنمای سبک زندگی سالم را نیز بر عهده داریم. هدف ما، ایجاد جامعه‌ای سالم‌تر از طریق مراقبت‌های اولیه، آموزش و ارجاع به‌موقع به متخصصان است.

باغبانی گفت: مهم‌ترین دغدغه‌های سلامت عمومی، امروزه شاهد افزایش بیماری‌های مزمن غیر واگیر مانند دیابت، فشار خون و بیماری‌های قلبی هستیم که بخش زیادی از بار نظام سلامت را تشکیل می‌دهند. همچنین، چالش‌های سلامت روان و دسترسی نابرابر به خدمات درمانی در برخی مناطق، دغدغه‌های جدی ما هستند.

وی ادامه داد: پیشگیری، کلید سلامت، پیشگیری، صدها بار کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر از درمان است. متأسفانه، فرهنگ پیشگیری هنوز در جامعه ما نهادینه نشده است. راهکارهای ساده‌ای چون تغذیه سالم، ورزش منظم (حداقل ۳۰ دقیقه در روز)، خواب کافی (۷-۸ ساعت)، مدیریت استرس و چکاپ‌های دوره‌ای، می‌توانند معجزه‌گر باشند.

باغبانی خاطر نشان کرد: سلامت روان به اندازه سلامت جسم اهمیت دارد و این دو جدایی‌ناپذیرند. متأسفانه، هنوز تابوشکنی در حوزه سلامت روان کامل نشده و افراد برای مشکلات روحی خود کمتر کمک می‌گیرند. پزشک عمومی می‌تواند اولین کسی باشد که علائم هشداردهنده را شناسایی کرده و فرد را به سمت دریافت کمک تخصصی هدایت کند. با افزایش آگاهی عمومی، پیشرفت‌های علمی در تشخیص و درمان، و تلاش برای اصلاح ساختارهای نظام سلامت، می‌توانیم شاهد بهبود مستمر باشیم. تمرکز بر سلامت اجتماعی و همکاری بین‌بخشی، کلید این بهبودهاست.

وی گفت : سلامتی، بزرگترین ثروت شماست. قدر آن را بدانید، برای حفظ آن تلاش کنید و به آن اولویت دهید. با سبک زندگی سالم، پیشگیری و مراجعه به‌موقع به پزشک، می‌توانید کیفیت زندگی خود و اطرافیانتان را به طرز چشمگیری ارتقاء دهید. سلامت، مسئولیت همگانی است.

بهداشت خط مقدم است، نه بیمارستان
حدیثه کیخا، کارشناس حوزه بهداشت و درمان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: اولویت ما این است که مردم باور کنند بهداشت فقط مسئولیت ما نیست، مسئولیت خودشان است. تغییر نگرش، بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری در حوزه سلامت است.

وی ادامه داد: فاصله فرهنگی و مهاجرت نیروها، دو چالش جدی در شهرستان زاهدان است. بعضی خانواده‌ها هنوز فکر می‌کنند بیماری ها حتماً باید علائم داشته باشد تا جدی شود، در حالی که قاتل‌های خاموشی مثل فشار خون و دیابت سال‌ها بدون علامت پیش می‌روند. تربیت نیرو سخت است، اما نگهداشتش سخت‌تر. وقتی یک کارشناس زبده بعد از دو سال به شهر بزرگ‌تر نقل مکان می‌کند، شکافی ایجاد می‌شود که پر کردنش سال‌ها طول می‌کشد.

کارشناس معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان گفت: توصیه ساده اما حیاتی این است که از خانه شروع کنید؛ حواستان به نمکدان، پیاده‌روی روزانه و به خواب کودکانتان باشد. همین سه کار ساده، بار ۷۰ درصد بیماری‌های مزمن را کم می‌کند. نیازی نیست منتظر یک برنامه بزرگ ملی باشید. خودتان امروز، با همین امکانات موجود، می‌توانید اولین قدم را بردارید. سلامتی یک شبه به دست نمی‌آید، اما با یک انتخاب کوچک شروع می‌شود.

وی عنوان کرد: سلامت در سیستان و بلوچستان یک ماراتن است؛ ممکن است دیر به نتیجه برسیم، اما هر قدم کوچک، ما را به قله نزدیک‌تر می‌کند.

سلامتی از جایی شروع می‌شود که فکر نمی‌کنیم. از پشت میز معاینه تا دل روستاهای دور، یک حقیقت مشترک فریاد زده می‌شود: «پیشگیری، ارزان‌ترین و مؤثرترین داروی جهان است». اما اگر باورهای فرهنگی اصلاح بشود، هیچ نسخه‌ای به در بسته نمی‌خورد.

نظام سلامت ایران نه فقط به دارو و دستگاه و بیمارستان نیاز ندارد، بلکه به نسل جدیدی از کارشناسان میدانی نیاز دارد که خستگی نمی‌شناسند، به آموزش‌های باورپذیر در دل جامعه که ریشه در اعتماد دارد، و مهم‌تر از همه به مردمی که از خانه، از سفره، از خواب و از یک پیاده‌روی ساده شروع کنند. مردمی که منتظر نمانند کسی بیاید و آن‌ها را نجات دهد.

روز جهانی سلامت امسال فقط یک شعار نیست؛ یک فراخوان است. فراخوانی برای اقدام، برای تغییر، برای بیداری. دیگر وقت آن رسیده که باور کنیم سلامت یک مسئله شخصی نیست، یک مسئولیت جمعی است. از مسئولان تا معلمان، از پزشکان تا مادران، از کارشناسان بهداشت تا تک‌تک شهروندان. همه ما در این کشتی نشسته‌ایم.

پس بیایید امروز، از همین کوچه، از همین سفره، از همین نفس عمیق شروع کنیم. بیایید باور کنیم که می‌توانیم. چون اگر ما نخواهیم، هیچ کس برای ما نخواهد خواست. سلامتی، دست یافتنی است؛ فقط باید خواست.

انتهای خبر /