به گزارش پایگاه خبری تحلیلی سیب و سوران به نقل از «عصرهامون»، در جغرافیایی که آفتاب، بیش از باران بر زمینش میبارد و کویر، همسایه همیشگی زیستگاههایش است، نادرست است اگر ثروت را فقط در جریان رودخانهها جستجو کنیم. استان سیستان و بلوچستان، علیرغم تصور رایج از خشکی و دشواری، در حقیقت یکی از غنیترین مخازن ژنتیکی گیاهان دارویی در غرب آسیا به شمار میرود. شهرستان سراوان، با اقلیم نیمهبیابانی منحصربهفرد خود، نهتنها یک رویشگاه طبیعی که یک کارخانه زنده و بیصدای تولید مولکولهای درمانی است؛ گنجینهای که هرگونه آن میتواند سهمی از بازار میلیاردی صنعت داروهای گیاهی جهان را از آن ایران کند.
تحلیل عمیق وضعیت موجود نشان میدهد که باوجود قریب به دو هزار گونه قابلاحیا و بهرهبرداری در این منطقه، زنجیره ارزش گیاهان دارویی از کاشت و داشت تا فراوری، بستهبندی و بازاریابی جهانی، هنوز در مرحله جنینی به سر میبرد. این شکاف بزرگ میان «ظرفیت خام» و «توان فراوری شده» دقیقاً همان نقطه طلایی ورود برای سرمایهگذاران جسور و دولتهای آیندهنگر است. هر ریالی که امروز در این حوزه هزینه شود، در آیندهای نزدیک با چندین برابر بازدهی، هم در قالب ارزآوری و هم در قالب کاهش بیکاری ساختاری منطقه، بازخواهد گشت.
نکته محوری و راهبردی این است که رونق اقتصادی پایدار در بلوچستان، بدون ایجاد صنایع تبدیلی و تکمیلی در دل رویشگاههای طبیعی، ممکن نیست. فراوری گیاهانی همچون «داز» یا دیگرگونههای کمیاب و انحصاری این دیار، میتواند دهها واحد صنعتی کوچک و متوسط را در شهرستانهایی مانند سراوان فعال کند. از تولید مواد اولیه داروخانههای سنتی و مدرن گرفته تا صادرات عصارههای گیاهی و اسانسهای باارزش، همگی حلقههایی از یک زنجیره طلایی هستند که تاکنون مغفول مانده است.
اگر نهادهای متولی و بخش خصوصی با نگاه فرابخشی وارد این عرصه شوند، بلوچستان جنوبی ظرفیت تبدیلشدن به قطب سوم گیاهان دارویی ایران پس از خراسان و فارس را دارد. آنچه این هدف را از یک رؤیا به واقعیت نزدیک میکند، سازگاری کامل این گیاهان با بحران آب، وجود دانش بومی ارزشمند در میان عشایر و روستاییان منطقه، و همچنین موقعیت ممتاز سراوان برای ترانزیت و صادرات به کشورهای حاشیه خلیجفارس و جنوب آسیاست.
در نهایت، ورود هوشمندانه به حوزه گیاهان دارویی، تنها یک فرصت سرمایهگذاری نیست؛ یک ضرورت راهبردی برای بازتعریف هویت اقتصادی «بلوچستان محروم» به «بلوچستان ثروتآفرین» است. این بار، نسیم توسعه نه از لولههای نفت و گاز که از میان بوتههای معطر و خودرویی میوزد که قرنهاست مهمان مهماننواز این مرزوبوم بودهاند؛ وقت آن رسیده که این مهمان دیرین را به شریکی قدرتمند در ساختن آیندهای آباد تبدیل کنیم.
گیاهان دارویی، ذخیره استراتژیک اقتصادی
ایرج رستم زهی مدیر جهاد کشاورزی سراوان در گفتگو با پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون» بیان کرد: استان سیستان و بلوچستان باتوجهبه موقعیت ویژه آبوهوایی و اقلیم مناسب، خاستگاه رویش گیاهان دارویی بهخصوص داروهای کمیاب است. در شهرستان سراوان، گونههای ارزشمندی همچون گز، پنیر باد، بنه، کنار، بادام کوهی، الئورا، مریمگلی، کلپوره، گون، پونه، استبرق (درخت مسواک سنتی)، مارموتک، درنه، زیره سیاه، گلدر، خارشتر و خاکشیر بهصورت خودرو میرویند. این تنوع زیستی کمنظیر در شرایط اقلیمی خشک و نیمهخشک منطقه، یک مزیت رقابتی بزرگ محسوب میشود که کمتر به آن پرداخته شده است. همچنین درختان کمیاب و منحصربهفردی در کنار این گیاهان دارویی در استان وجود دارد که در درمان بیماریهای خاص کاربرد دارند. این ویژگی منحصربهفرد به دلیل مصرف اندک آب در تولید این گیاهان است که میتواند یک انقلاب در کشاورزی پایدار منطقه ایجاد کند.
وی افزود: افزون بر گونههای خودرو، گیاهان ارزشمند دیگری نیز بهصورت زراعی در مناطق مختلف کشت میشوند. حنا، چای ترش، انواع ارقام کنار، زیره سبز، شنبلیله، گلرنگ، گل محمدی و پاپایا (خربزه درختی) از جمله این گیاهان دارویی زراعی هستند که با استقبال خوب کشاورزان مواجه شده است که باوجود محدودیت شدید منابع آبی و چالشهای کمآبی در منطقه، مدیریت جهادی و بهرهگیری از سیاستهای بالادستی و برش استانی، راهگشا بوده است. بر همین اساس، جهاد کشاورزی باتکیهبر کشت دیم، کشت گیاهانی همچون چای ترش، سیر، گل محمدی و گلرنگ را در مناطق بم پشت ترویج داده است. خوشبختانه کشاورزان عزیز ما با آغوش باز از این روشها استقبال کردهاند و امروز شاهد کشت موفق این گیاهان بهصورت دیم و زراعی در منطقه هستیم.
مدیر جهاد کشاورزی سراوان با اشاره به اسناد بالادستی و برنامههای راهبردی سازمان جهاد کشاورزی خاطرنشان کرد: بیشترین سطح زیر کشت این گیاهان دارویی ارزشمند در منطقه بم پشت سراوان قرار دارد که شرایط اقلیمی ایدهآلی برای رشد آنها فراهم است. ما به طور کامل در خدمت سرمایهگذارانی هستیم که قصد ورود به این حوزه را دارند و از آنان استقبال میکنیم.
رستم زهی تصریح کرد: در بحث «گیاهان دارویی»، این منطقه ظرفیت تبدیلشدن به یکی از قطبهای اصلی تولید و فراوری گیاهان دارویی را دارد. جهاد کشاورزی در تمام مراحل، از تهیه بذر و آموزشهای فنی تا بازاریابی و صادرات، در کنار سرمایهگذاران و کشاورزان خواهد بود. کلاسهای آموزشی تخصصی به طور مستمر برگزار میشود تا جوانان و کشاورزان با روشهای نوین کشت، داشت، برداشت و فراوری این گنجهای پنهان آشنا شوند.
وی در بخش دیگری از این گفتگو به معرفی یک گیاه استراتژیک و کمتر شناخته شده پرداخت و گفت: یکی از گیاهان دارویی منحصربهفرد منطقه، «داز» است که یک درختچه بومی ارزشمند محسوب میشود. از این گیاه شگفتانگیز میتوان انواعواقسام محصولات کشاورزی و دارویی را تولید کرد که هر کدام بهتنهایی میتواند یک زنجیره اقتصادی ارزشمند ایجاد کند.
مدیر جهاد کشاورزی سراوان گفت: ما از این نعمت خدادادی برای ایجاد اشتغال پایدار، درآمدزایی برای خانوارهای روستایی و جذب سرمایهگذاری مردمی به گرمی استقبال میکنیم. این گیاهان نهتنها نیاز آبی پایینی دارند، بلکه میتوانند جایگزین مناسبی برای کشتهای پرآب بر باشند.
رستمزهی اظهار کرد: در بحث گیاهان دارویی، موضوع صادرات از اهمیت ویژهای برخوردار است و ما در حال بازاریابی گسترده برای این محصولات در سطح ملی و بینالمللی هستیم.
وی در پایان با بیان یکچشم انداز روشن از آینده گیاهان دارویی در منطقه گفت: اهمیت این بخش خصوصاً دررابطهبا طب سنتی، ساخت داروهای شیمیایی و گیاهی و همچنین تجارت بینالملل، روزبهروز در حال افزایش است. اگر بخواهیم صادقانه ارزیابی کنیم، گیاهان دارویی یک داروخانه طبیعی کامل و یک گنج پنهان واقعی برای استان سیستان و بلوچستان و بهویژه شهرستان سراوان هستند. بالغ بر ۲۰۰۰ گونه گیاه دارویی در این منطقه قابلشناسایی و احیاء است که هر کدام دریچهای بهسوی اشتغال و توسعه است. با فراوری، بستهبندی و برندسازی این محصولات، سرمایهگذاری میتواند نقشی بیبدیل و سرنوشتساز در تحول اقتصادی منطقه ایجاد کند.
انتهای خبر/
