این هنر که پیشتر بیشتر در تزئین لباسهای سنتی کاربرد داشت، در سالهای اخیر با خلاقیت هنرمندان و کارآفرینان محلی وارد عرصههای جدیدی شده است. امروزه نقشهای ظریف سوزندوزی بلوچ علاوه بر پوشاک محلی، در تولید انواع کیف، کفش، محصولات چرمی، تابلوهای هنری و دیگر آثار تزئینی نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
گسترش کاربردهای این هنر سنتی باعث شده بسیاری از زنان در شهرستان خاش بتوانند از طریق فعالیت در این حوزه به درآمد دست پیدا کنند و در قالب مشاغل خانگی به تولید محصولات سوزندوزی بپردازند.
از خاش تا مکزیک؛ روایتی از جادوی سوزن بر تار و پود هویت بلوچ
هنر سوزندوزی بلوچ، تنها یک مهارت دستی نیست؛ بلکه زبانی است که زنان این دیار با آن تاریخ، رنجها و زیباییهای سرزمینشان را روایت میکنند. فریبا کهرازهی، هنرمند برخواسته از قلب شهرستان خاش و مربی برجسته صنایعدستی، یکی از همان چهرههایی است که توانسته این زبان سنتی را به گویشی مدرن و جهانی تبدیل کند.
فریبا کهرازهی، کارآفرین خاشی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، از مسیر پرفراز و نشیب خود، از کسب رتبههای دانشآموزی در زاهدان تا برافراشتن پرچم هنر ایران در آمریکای لاتین میگوید.
وی مسیر هنری خود را نه به عنوان یک سرگرمی، بلکه به عنوان یک رسالت از دوران نوجوانی آغاز کرد؛ او با یادآوری نخستین جرقههای موفقیتش، به کسب مقام اول مسابقات صنایعدستی بین مدارس شهرستان زاهدان در سالهای ۸۲ و ۸۳ اشاره میکند که زیربنای اعتماد به نفس او برای ورود به عرصههای بزرگتر شد.
این کارآفرین عنوان کرد: در سال ۱۴۰۱ موفق شدم عنوان راهبر منتخب کشوری و همچنین منتخب استان در رشته زیورآلات بلوچی را کسب کنم.
هنر بلوچ در قامت سفیر فرهنگی ایران
کهرازهی تصریح کرد: یکی از درخشانترین فصول زندگی هنریام حضور در قامت سفیر فرهنگی ایران در کشور مکزیک است که از استقبال بینظیر مردم مکزیک از ورکشاپهای آموزشی و نمایشگاههای سوزندوزی همراه بود؛ حضور در بزرگداشت روابط ایران و مکزیک و همچنین شرکت در نمایشگاه مشترک مد و لباس ایران و ترکمنستان، فرصتی بود تا ثابت کنم سوزندوزی بلوچ قابلیت تبدیل شدن به یک محصول لوکس و مدرن در بازارهای جهانی را دارد.
دمیدن روح مدرنیته در کالبد سنت
این مربی و کارآفرین موفق خاشی با بیان اینکه نوآوری، کلیدواژه موفقیت ایشان بود اظهار کرد: با عبور از قالبهای سنتی لباسهای محلی، هنر خود را به حوزه زیورآلات، رومیزی، کوسن و تابلوهای هنری تسری داده است؛ یکی از مهمترین دستاوردهای فنی او، تلفیق هنرمندانه چرم طبیعی با سوزندوزی اصیل بلوچ است.
وی ادامه داد: برای زنده ماندن هنر در دنیای امروز، باید کاربردهای جدیدی برای آن تعریف کرد؛ از این رو تولیدات چرمی مزین به نقوش بلوچی، پاسخی به سلیقه مخاطب مدرن است که در عین حال به ریشههای خود وفادار مانده است.
کهرازهی خاطر نشان کرد: بخشی از رسالت خود را آموزش و انتقال این هنر به نسلهای بعدی و گروههای آسیبپذیر میدانم؛ برگزاری کلاسهای آموزشی رایگان برای زنان روستایی شهرستان خاش، تلاشی است برای ایجاد اشتغال پایدار و خودباوری در میان زنانی است که شاید تنها سرمایهشان هنر دستانشان باشد.
توانمندسازی زنان روستایی خاش
عطیه نوراحمدی، کارآفرین فعال در حوزه سوزندوزی بلوچ در خاش، در گفتگو با خبرنگار ما گفت: در سالهای اخیر تلاش کردهایم تولیدات زنان هنرمند را در قالب محصولات متنوعتری عرضه کنیم تا این هنر با نیازهای بازار امروز هماهنگ شود.
وی افزود: امروزه از نقشهای سوزندوزی بلوچ در طراحی کیفهای دستدوز، کفش، پوشاک تلفیقی، محصولات چرمی و حتی تابلوهای هنری استفاده میشود و همین تنوع باعث شده مخاطبان بیشتری به این آثار علاقهمند شوند.
نوراحمدی ادامه داد: کیفیت و اصالت این هنر باعث شده محصولات تولیدی با استقبال خریداران در شهرهای مختلف کشور روبهرو شود و در برخی موارد نیز از طریق نمایشگاهها و فروش اینترنتی به خارج از کشور ارسال شود.
وی خاطرنشان کرد: اگر در زمینه بازاریابی و معرفی این محصولات حمایت بیشتری صورت گیرد، میتوان زمینه اشتغال تعداد بیشتری از زنان هنرمند در منطقه را فراهم کرد.
آمنه هاشمزائی، رئیس اداره فنی و حرفهای خواهران خاش، در گفتگو با خبرنگارپایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، با اشاره به نقش آموزشهای مهارتی در توسعه این هنر اظهار کرد: یکی از رویکردهای اصلی در دورههای آموزشی ما، آموزش مهارتهایی است که بتواند زمینه ورود هنرجویان به بازار کار را فراهم کند و سوزندوزی بلوچ از جمله رشتههایی است که متقاضیان زیادی در میان بانوان دارد.
وی افزود: در این دورهها علاوه بر آموزش اصولی سوزندوزی، هنرجویان با شیوههای نوین کاربرد این هنر در تولید محصولات متنوع نیز آشنا میشوند تا بتوانند فعالیت خود را در قالب مشاغل خانگی یا تولیدات کارگاهی آغاز کنند.
هاشمزهی ادامه داد: بسیاری از بانوان پس از گذراندن دورههای آموزشی، تولید محصولات سوزندوزی را در خانه آغاز میکنند و همین موضوع باعث شده این هنر علاوه بر حفظ ارزشهای فرهنگی، به منبعی برای ایجاد درآمد در خانوادهها تبدیل شود.
وی خاطرنشان کرد: اگر آموزشهای مهارتی با حمایت در حوزه تولید و فروش همراه شود، میتوان زمینه حضور گستردهتر محصولات سوزندوزی بلوچ در بازارهای داخلی و حتی خارجی را فراهم کرد.
صنایع دستی خاش با سوزندوزی جهانی شد
هوشنگ ریگی، رئیس اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شهرستان خاش، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، اظهار کرد: صنایع دستی بهویژه سوزندوزی بلوچ از جمله فعالیتهایی است که میتواند در قالب مشاغل خانگی توسعه پیدا کند و فرصت مناسبی برای اشتغال بانوان فراهم سازد.
وی افزود: یکی از مزیتهای این نوع فعالیتها این است که با سرمایه اولیه محدود قابل انجام است و افراد میتوانند در محیط خانه نیز به تولید محصولات بپردازند.
ریگی ادامه داد: حمایت از مشاغل خانگی، ارائه تسهیلات و ایجاد زمینه برای معرفی محصولات تولیدی به بازار از جمله اقداماتی است که میتواند به رونق این هنر در منطقه کمک کند.
وی تصریح کرد: توسعه صنایع دستی علاوه بر ایجاد اشتغال، نقش مهمی در حفظ فرهنگ بومی دارد و سوزندوزی بلوچ نمونهای از ظرفیتی است که میتواند همزمان در حوزه فرهنگی و اقتصادی اثرگذار باشد.
امروز سوزندوزی بلوچ در خاش نمونهای از پیوند میان سنت و نوآوری است؛ هنری که با خلاقیت هنرمندان محلی و حمایت نهادهای مرتبط، از چارچوبهای سنتی فراتر رفته و به مسیری برای اشتغال، کارآفرینی و معرفی فرهنگ بلوچ در بازارهای گستردهتر تبدیل شده است.
انتهای خبر/
