به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «سیب‌وسوران»، به نقل از عصرهامون در سواحل مکران، دریا تنها گستره‌ای از آب و مرز جغرافیایی نیست؛ بخشی از هویت مردمانی است که معیشت خود را با موج‌های اقیانوس گره زده‌اند. برای هزاران خانواده ساحل‌نشین سیستان‌وبلوچستان، صید و صیادی نه صرفاً یک فعالیت اقتصادی، بلکه شیوه‌ای از زندگی و تکیه‌گاهی برای تأمین معاش است؛ ظرفیتی که در صورت پیوند با صنایع تکمیلی و بازارهای صادراتی، می‌تواند نقشی فراتر از تأمین محصولات دریایی ایفا کند
با وجود برخورداری استان از سواحل گسترده و منابع ارزشمند دریایی، بهره‌برداری اقتصادی از این مزیت تنها به میزان صید و تولید محدود نمی‌شود. ارزش واقعی اقتصاد دریا زمانی آشکار می‌شود که محصول صیدشده یا پرورش‌یافته، از مسیر نگهداری، فرآوری و بسته‌بندی عبور کند و با حفظ کیفیت و ارزش اقتصادی، به بازارهای مصرف و صادرات راه یابد؛ مسیری که می‌تواند سهم بیشتری از منافع این ثروت طبیعی را نصیب تولیدکنندگان و جوامع بومی کند.
ظرفیت فعالیت حدود ۳۲ هزار صیاد، اشتغال نزدیک به ۴۰ هزار نفر در حوزه صید و صنایع وابسته و امکان گسترش پرورش میگو و ماهیان دریایی، ابعاد اقتصادی شیلات سیستان‌وبلوچستان را نشان می‌دهد. با این حال، تبدیل این ظرفیت‌ها به رونقی فراگیر، مستلزم توجه هم‌زمان به زیرساخت‌های تولید، نیازهای فعالان صیادی و توسعه حلقه‌هایی است که محصول دریا را از مرحله برداشت به ارزش افزوده اقتصادی می‌رسانند.
در چنین شرایطی، بررسی ظرفیت‌های شیلاتی مکران، افزون بر ترسیم فرصت‌های تولید و سرمایه‌گذاری، اهمیت پیوند میان توسعه اقتصادی و معیشت ساحل‌نشینان را برجسته می‌کند؛ پیوندی که بدون حمایت از صیادان، تقویت صنایع وابسته و حفاظت از ذخایر دریایی، نمی‌توان برای آن آینده‌ای پایدار متصور شد.
صیادی در مکران؛ معیشتی گره‌خورده با دریا
ناصر میری یکی از صیادان بومی سواحل مکران در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سیب‌وسوران»، به نقل از عصرهامون، با اشاره به اهمیت دریا در زندگی ساحل‌نشینان اظهار کرد: دریا برای مردم این منطقه فقط یک منبع طبیعی نیست، بلکه بخش مهمی از زندگی و معیشت خانواده‌های زیادی به آن وابسته است و بسیاری از مردم از طریق صید و فروش آبزیان هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند.
وی افزود: صیادی شغلی وابسته به شرایط دریاست و فعالان این حوزه با مشکلات و هزینه‌های مختلفی روبه‌رو هستند. تأمین سوخت، هزینه تعمیر و نگهداری شناورها، تهیه تجهیزات صیادی و دسترسی مناسب به بازار فروش، از موضوعاتی است که می‌تواند بر درآمد صیادان تأثیر بگذارد.
این صیاد بومی با تأکید بر ضرورت حمایت از فعالان این بخش بیان کرد: اگر امکانات و زیرساخت‌های صیادی تقویت شود و زمینه فروش بهتر محصولات دریایی فراهم شود، صیادان می‌توانند با اطمینان بیشتری فعالیت کنند و درآمد پایدارتری داشته باشند.
وی ادامه داد: سواحل مکران ظرفیت‌های زیادی برای توسعه صید و صیادی و پرورش انواع آبزیان دارد و اگر در کنار فعالیت صیادان، صنایع بسته‌بندی، فرآوری و نگهداری محصولات دریایی نیز توسعه پیدا کند، فرصت‌های شغلی بیشتری برای جوانان بومی ایجاد خواهد شد.
این صیاد با اشاره به ضرورت حفظ منابع دریایی خاطرنشان کرد: در کنار افزایش تولید و توسعه فعالیت‌های شیلاتی، باید از ذخایر دریایی نیز حفاظت شود تا این ظرفیت برای نسل‌های آینده باقی بماند و خانواده‌هایی که معیشتشان به دریا وابسته است، بتوانند در سال‌های آینده نیز از این فرصت استفاده کنند.
آبزی‌پروری؛ ظرفیت مغفول‌مانده در زنجیره اقتصاد دریا
بهزاد امیری، مدیرکل شیلات سیستان و بلوچستان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سیب‌وسوران»، به نقل از عصرهامون با اشاره به فعالیت ۳۲ هزار صیاد و اشتغال ۴۰ هزار نفر در صنایع وابسته، توسعه زیرساخت‌ها و تکمیل زنجیره تولید را ضروری دانست.
مدیرکل شیلات سیستان‌وبلوچستان با اشاره به گستردگی فعالیت‌های صیادی در سواحل استان افزود: سیستان‌وبلوچستان دارای هشت بندر صیادی، سه مرکز تخلیه صید و چهار موج‌شکن مردمی با کاربری شیلاتی است و حدود ۳۲ هزار صیاد در قالب ۴۲ شرکت تعاونی صیادی و یک اتحادیه فعالیت می‌کنند.
وی با اشاره به اشتغال حدود ۴۰ هزار نفر در حوزه‌های صید و صیادی و صنایع وابسته شیلات ادامه داد: بیش از یک‌هزار و ۱۵۰ فروند شناور صیادی کلاس لنج و بیش از ۳ هزار فروند شناور کلاس قایق در سواحل استان مشغول فعالیت هستند که این ظرفیت، نقش مهمی در تأمین محصولات دریایی، ایجاد درآمد برای ساحل‌نشینان و پشتیبانی از زنجیره تولید و عرضه آبزیان دارد.
امیری با اشاره به ظرفیت‌های گسترده آبزی‌پروری در جنوب استان بیان کرد: حدود ۳۲ هزار هکتار از سواحل سیستان و بلوچستان برای فعالیت‌های آبزی‌پروری مستعد است و شرایط اقلیمی، نزدیکی به خط استوا، دمای مناسب، ارتباط با جریان‌های اقیانوسی و برخورداری از نیروی کار بومی و ماهر، زمینه مناسبی برای توسعه این صنعت فراهم کرده است.
وی افزود: امکان برنامه‌ریزی برای تولید دو دوره میگو در سال از مزیت‌های مهم آبزی‌پروری در این استان به‌شمار می‌رود و می‌تواند با افزایش بهره‌وری مزارع، زمینه رشد تولید، جذب سرمایه‌گذار و ایجاد اشتغال بیشتر در مناطق ساحلی را فراهم کند.
مدیرکل شیلات سیستان‌وبلوچستان با اشاره به زیرساخت‌های پرورش میگو در استان گفت: چهار مرکز تکثیر میگو و مجتمع‌های پرورش میگوی چهار هزار هکتاری «گواتر»، ۷۵۰ هکتاری «گوردیم» و یک‌هزار و ۵۰۰ هکتاری «رودیک» از ظرفیت‌های مهم این بخش هستند که توسعه فعالیت آن‌ها می‌تواند به افزایش تولید و تقویت جایگاه استان در صنعت پرورش میگو کمک کند.
امیری ادامه داد: تکمیل زنجیره تولید میگو از مرحله تکثیر تا پرورش، فرآوری، بسته‌بندی و عرضه به بازار، اهمیت زیادی در افزایش ارزش افزوده محصولات دارد و توسعه هم‌زمان این بخش‌ها می‌تواند فرصت‌های شغلی متنوعی برای نیروهای بومی ایجاد کند.
پرورش ماهی در قفس؛ افق تازه تولید در آب‌های مکران
وی پرورش ماهیان دریایی در قفس را از دیگر ظرفیت‌های قابل توجه سواحل مکران دانست و اظهار کرد: آب‌های ساحلی سیستان‌وبلوچستان به‌دلیل برخورداری از جریان‌های مناسب اقیانوسی، دمای مطلوب، عمق مناسب در فاصله نزدیک به ساحل و شرایط محیطی مساعد، ظرفیت تولید ۴۵ هزار تن انواع ماهیان دریایی را در ۶ منطقه شناسایی‌شده دارند.
مدیرکل شیلات سیستان‌وبلوچستان افزود: پرورش ماهیان دریایی در قفس از زمینه‌های نوپا و مستعد توسعه در کشور است که می‌تواند به افزایش تولید آبزیان، تنوع‌بخشی به فعالیت‌های شیلاتی و جذب سرمایه‌گذاری منجر شود؛ استفاده از این ظرفیت نیازمند فراهم‌سازی زیرساخت‌های لازم، تأمین منابع مالی، بهره‌گیری از فناوری‌های مناسب و رعایت ملاحظات زیست‌محیطی است.
امیری با اشاره به ظرفیت‌های متنوع زیستی سواحل استان بیان کرد: علاوه بر میگو و ماهیان دریایی، زمینه مناسبی برای توسعه پرورش و تولید سایر آبزیان از جمله انواع جلبک‌های دریایی، آرتمیا و خیار دریایی در سواحل مکران وجود دارد که با انجام مطالعات تخصصی و برنامه‌ریزی اصولی می‌توان از این ظرفیت‌ها برای ایجاد فعالیت‌های اقتصادی جدید بهره گرفت.
صنایع فرآوری؛ حلقه پیوند تولید با بازارهای صادراتی
توسعه صنایع شیلاتی، حلقه مکمل صید و آبزی‌پروری و یکی از بخش‌های مهم در افزایش ارزش اقتصادی محصولات دریایی است؛ بخشی که با فراهم‌کردن امکان نگهداری، فرآوری و بسته‌بندی، زمینه عرضه محصولات با کیفیت مناسب‌تر به بازارهای مصرف را فراهم می‌کند.
مدیرکل شیلات سیستان‌وبلوچستان در این‌باره گفت: سیستان‌وبلوچستان دارای ۶ شهرک و ناحیه صنعتی شیلاتی است که واحدهای مختلفی از جمله کنسروسازی، بسته‌بندی، تولید پودر ماهی و سردخانه‌های اختصاصی آبزیان در آن‌ها فعالیت می‌کنند.
وی افزود: تقویت صنایع فرآوری و نگهداری آبزیان علاوه بر افزایش ماندگاری محصولات و ارتقای کیفیت آن‌ها، زمینه عرضه به بازارهای دورتر، توسعه صادرات و افزایش ارزش اقتصادی تولیدات شیلاتی را فراهم می‌کند.
امیری ادامه داد: ظرفیت‌های شیلاتی سیستان‌وبلوچستان تنها به گستردگی سواحل و منابع دریایی محدود نمی‌شود، بلکه وجود نیروی انسانی بومی، زیرساخت‌های صیادی، مجتمع‌های پرورش میگو و امکان توسعه پرورش ماهیان دریایی و سایر آبزیان، فرصت کم‌نظیری برای گسترش زنجیره تولید در این استان ایجاد کرده است.
اقتصاد دریا؛ از ظرفیت تولید تا بهبود معیشت ساحل‌نشینان
در پایان سواحل مکران مجموعه‌ای از ظرفیت‌های صیادی، آبزی‌پروری و صنعتی را در خود جای داده‌اند؛ ظرفیت‌هایی که در صورت توسعه هماهنگ، می‌توانند زمینه گسترش فعالیت‌های اقتصادی و افزایش فرصت‌های اشتغال در مناطق ساحلی را فراهم کنند. با این حال، بهره‌گیری مؤثر از این مزیت‌ها تنها به افزایش تولید وابسته نیست و تکمیل حلقه‌های مختلف زنجیره شیلات، از تأمین زیرساخت‌های مورد نیاز تا فرآوری و دسترسی به بازار، در تحقق اهداف اقتصاد دریامحور اهمیت دارد.
در این میان، توسعه صنایع وابسته و افزایش توان نگهداری و فرآوری محصولات دریایی می‌تواند امکان بهره‌برداری اقتصادی بهتر از تولیدات شیلاتی را فراهم کند. تقویت این بخش‌ها، در کنار حمایت از تعاونی‌های صیادی و فراهم‌کردن زمینه سرمایه‌گذاری، می‌تواند به تنوع فعالیت‌های اقتصادی و ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر برای نیروهای بومی کمک کند.
با این حال، توسعه شیلات زمانی به معنای واقعی در خدمت اقتصاد منطقه قرار می‌گیرد که منافع آن در زندگی مردم ساحل‌نشین نیز نمود پیدا کند. درآمد صیادان، هزینه‌های فعالیت، امکان فروش مناسب محصولات و حفظ منابع دریایی، از موضوعاتی هستند که در کنار آمار تولید و ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری باید مورد توجه قرار گیرند.
مکران از مزیت‌های ارزشمند دریایی برخوردار است؛ اما تبدیل این مزیت‌ها به ثروتی ماندگار، به پیوند میان تولید، فرآوری، بازار و معیشت مردم وابسته است. مسیری که اگر با برنامه‌ریزی اصولی و حفاظت از ذخایر دریایی همراه شود، می‌تواند زمینه بهره‌مندی نسل‌های آینده از این ظرفیت طبیعی و تقویت جایگاه سیستان‌وبلوچستان در اقتصاد دریامحور کشور را فراهم کند.
انتهای خبر/
